’Bildts staat 1-0 achter in Waadhoeke’

1739-harry-van-der-molen-en-ali-brongerCDA-Kamerlid waarschuwt: ’Jim moatte der sels foar fjochtsje’ - Het Bildts begint op achterstand als het per 1 januari 2018 opgaat in de gemeente Waadhoeke. Dat waren de waarschuwende woorden van CDA-Kamerlid Harry van der Molen afgelopen vrijdag, bij zijn bezoek aan Bildts Aigene in St.-Annaparochie. Het Bildt en de Bilkerts zullen zelf hun plek moeten bevechten in de nieuwe gemeente, was zijn boodschap. “It taalbelied moat fan it begin ôf goed regele wurde.”

Door Gerard de Jong - Van der Molen kwam vrijdag langs bij Bildts Aigene. Hij loste daarmee een belofte in die hij gedaan had nadat een Bildtse delegatie eerder dit jaar een petitie  aan de Tweede Kamer aanbood om de Bildtse taal erkend te krijgen. De petitie zorgde voor veel media-aandacht en ‘goodwill’ op het Bildt en daarbuiten, maar een status kwam er  niet. En het bleef daarna oorverdovend stil vanuit Den Haag.
‘Biltsk én Fryske les’ - “By in weryndieling moat it taalbelied fan it begjin ôf goed regele wurde. Jo moatte der foar fjochtsje, it giet net fansels,” zei Van der Molen, in gesprek met Ali  Bronger en Bauky Luinstra van Bildts Aigene, vrijdagochtend in de bibliotheek in St.-Annaparochie. Zij spraken met het Kamerlid en namen tevens waar voor Hetty de Wit, de nieuwe coördinator die deze week begonnen is.
Scholen hebben het recht om (gedeeltelijk) dispensatie aan te vragen, zodat ze geen Fries hoeven te geven op school, bijvoorbeeld omdat gekwalifi ceerde leraren ontbreken. Van der Molen onderschrijft het recht voor speciaal taalonderwijs – zoals Bildts op het Bildt, en Stellingwerfs in de Stellingwerven – maar wil niet dat op Bildtse scholen het Fries helemaal wordt weggelaten. “Jo kinne eltsenien wol in útsûndering op Frysk ûnderwiis jaan, mar it Frysk is ek in part fan de omjouwing fan Biltske bern. Ien Biltsk oere les yn de wike is miskien  te min, mar it is wol in oere.”
‘Gjin beskerming’ - Volgens Van der Molen heeft de herindeling wel drie jaar nodig, voordat alles genormaliseerd en gelijkgeschakeld is. “De earste twa jierren giet it lykskeakeljen om  belestingen en subsydzjes en dat soart saken. Dêrnei pas komme kulturele saken as taak en kultuer.” Daarom moet het Bildt er nu al bovenop zitten, aldus Van der Molen. “Jo  moatte sels no al hurd rinne foar it Biltsk.” “Feit is dat it Biltsk aansen achterstiet yn Waadhoeke. It Frysk hat in status, wurdt beskerme. Yn de wet stiet dat by in weryndielings it Frysk der net op efterút gean mei. It Biltsk had gjin status en dy beskerming ek net. Jim moatte it sels befjochtsje.” Van der Molen gaf Bildts Aigene een tip mee: bedenk vijf punten die je absoluut geregeld wilt hebben voor de Bildtse taal en cultuur. “En jou dat nei de ferkiezings, at it earste kolleezje foarme wurdt, mei oan de partijen dy’t om ‘e tafel geane.”
‘Werkwinkels’ over taalbeleid - Toch is er ook beweging als het om een status gaat, en dan niet landelijk of Europees, maar op provinciaal niveau. De Taalunie adviseerde minister  Plasterk negatief over het geven van een status aan het Bildts, maar zegde wel toe samen met Provincie Fryslân te willen kijken of er voor de mengtalen in Fryslân beleid ontwikkeld kan worden. Het gaat dan om het Bildts, Stadsfries, en de talen van de eilanden.
Op zaterdag 7 oktober organiseren de Fryske Akademy, provincie en Taalunie hierover een symposium in de Aerden Plaats op Ouwe-Syl. Diverse organisaties, taalkundigen en betrokkenen gaan hierbij in diverse ‘werkwinkels’ (workshops) aan de slag met het onderwerp.
Bij de foto: Harry van der Molen in gesprek met Ali Bronger.

Bildtse Post