Bildtspraak

Ferbining

Door de redactie van de Bildtse Post

Kûnst en kultuur en ’t Bildt: hoe gaat dat? Ik geef jou twee úttersten, die’t baide wat an de waarhyd rake: (1) de kûnst is poerbest te plak op ‘t Bildt omdat kûnstners goed licht, goeie linen in ’t lând en goeie stiltes herkinne at se die sien en hore, en dus massaal an de Bildtdiken weune. (2) De kûnst is minder goed thús op ’t Bildt omdat Bilkerts prate at se wat te sêgen hewwe, en niet houwe fan hoog gedoe of dreegdoenerij.

As Bildts produkt (nou eksportprodukt) herkin ik mij in baide. Lêg ik ’t negatyf út, dan sou ik sêge dat de kûnst ’n taal is (fan mooglikheden fan kiken, lústeren, waarderen, ferbeelden) die’t ik in beperkte mate beheers. Wij worden froeger niet fan museum na museum sleept. Ik sil gyn kinner worre en ambieer dat ok niet (en ik hew – sels as nou profesjoneel dreegdoener – ’n niet geringe allergy foor ’t soort taal dat ’n bepaald type kinner praat, en dat je soms antreffe naast werken in musea).

Lêg ik de saak positiver út, dan sou ik sêge dat myn foorkeuren wat minder deur foorkinnis stuurd binne, wat intuïtiver binne meskien, en dat ik hou fan kûnst die‘t niet pretinsjeus is maar wel waar anfoelt; niet skreauwerig of luud is maar wel betekenisfol; niet plat is maar wel skerp; helder; faak stil.

Meskien is dat wat mij trekt an de fotografy, dat fan de beeldende kûnsten dos wel myn foorkeursmedium is. Groat ontsag hew ik foor ’t werk fan Sally Mann. Sij worde fral beroemd deur hur skitterende foto’s fan hur kines in Immediate family. Deur die foto’s (altyd deurdrinkt fan netuur, de kines faak naakt, aigenlik ferbij skuld en onskuld) worde hur naam in ’t oer-konservative súdden fan Amerika altyd weer oprakeld in fermoeiende diskussys over de grîns tussen kûnst en kynderporno (want an de onskuld fan kines komme je niet).
Gelukkig lait dat foor ‘t groatste part achter ôns en wort Mann alom beskoud as een fan de belangrykste levende fotografen. Maar hoe mooi die foto’s ok binne, foor mij waren ’t altyd hur landskappen die ’t mij echt raakten. Se behore tot ’t mooiste wat ik kin, en sadele mij op met ’n moeilike fraag: werom kin ‘n produkt fan ’t Bildt tot tranen toe roerd worre deur ôfbeeldings fan landskappen fan ’t Amerikaanse súdden?

Antwoorden hew ik niet. Hoogút fermoedens en klisjees: de foto’s ademe ’n soort sorg foor wat direkt om je hine is, se weerlêge wat abstrakt is, alle ‘groate saken’ en dreegdoenerij. Wat fan tederhyd foor wat ’t ferdient. ’t Raadsel groeit: Bilkert ontroerd deur Amerikaanse foto’s die ’t gaan over ferbining met wat direkt om je hine is.

’t Waar gyn toefal dat ik an Sally Mann dinke most doe’t ik de prachtige foto’s sâg fan Baukje Venema in ’t mooie boek IIsbaan yn ‘e maaitiid. Venema blykt deselde ouwe ‘natte plaat’ technyk te brúkken. Nou laai ’t oog fan Mann inenen op de foor mij soa fertroude omgeving. ’t Risseltaat kin ik niet útlêge, maar ik raad ’t wel fan harte an. Ok Venema praat at se wat te sêgen het.

Johan de Jong

Buienradar.nl

Bildts Filmhuus:



Podcast Nag even Bildts:


Laatste columns



Buienradar.nl