Bildtspraak

Grâs en gânzen

Door de redactie van de Bildtse Post

Over ’t gânzeprobleem is al heel wat skreven. Jaren leden hew ik der ok al ’s in ’n kolum in de Bildtse Post andacht foor froegen, in de tiid dat ’t nag string ferboaden waar om gânze-aaies te soeken en met te nimmen.

’t Ferhaal gong doe over ’n jonge, ’n kynd fan ’n jaar of acht. Hij had ’n gânzeaai fonnen en ’t  met na skoal nommen om ’t bewondere te laten deur syn klasgenoaten. De onderwizer haalde d’r, as handhaver fan de wet, jawèl, de sterke êrm fan ’t gesag  bij om ’t kynd wete te laten, hoe ferkeerd at hij an de gang weest had.
En nou, nag maar ’n paar jaar later, motte de gânzen bij dúzzenden ôfskoaten worre. De  waansin fan ’n feul te lange beskerming fan ’t soort. Waren se al feul eerder begonnen om de aaies met te nimmen, wat nag altyd kin, dan waar ’t niet, krekt  as nou, soa út de hând lopen.
’t Selde gebeurt na myn idee met de marterachtigen en de seefeugels. Jaren hew ik ’t geluk had dat myn achtertún grînsde an ’n bioloochys stik grâsland. ’n See fan wilde blommen tekende in de maityd ’t groen.
Seumeravens parkeerde ik de túnstoel soa, dat ik sicht had op ’t grâsland. Miljoenen insekten worden dankber achterfolgd deur honderten kûnstig fligende  swaluwtsys. ’n Feest om na te kiken. In dat grâs is nag nooit ’n gâns delstroken. Dut bioloochise grâs is in elk gefal ok feul gesonder foor ’t fee. ’t Is nag in ’t  besit fan de netuurlike antibiotika, soadat ’t fee minder antibiotika toediend hoeft te worren.
Deur ôns mînsen wort al die antibiotika ’n groat probleem, omdat ’n heel prot mînsen al ferskiinsels krije dat se amper nag reägere op de antibiotika fan  tunworig. Al dat sterile aaiwitrike grâs is alleen maar norig om de koeien meer melk geve te laten. En wij in de aarme landen maar bossen kappe late om  oajaboanen te ferbouwen. En dat allegaar om ’t fee te freten te geven en om de flaisindustry op gang te houwen, wilens hyltyd dúdliker wort dat wij toch  minder flais ete motte.
Alom wort dúdlik hoe’t wij de aarme landen misbrúkke. Roazekwekerijen die’t der soafeul water onttrekke an de behoefte fan de plaatslike befolking dat die amper nag genog het foor aigen gebrúk.
De VOC-mintaliteit fan Nederland is nag folop anwezig. Binne wij niet de mînslike gânzen die’t der in hur lând ’t groen, ’t water, wat foor hur fan levensbelang  is, opbrúkke? ’t Wort hoog tiid dat wij ’gesond’ grâsland produsere, blomryk grâsland in ’t belang fan alles wat leeft, ’t fee, de feugels, de insekten, die’t  derdeur weer meer gelegenhyd krije om de bestuving failig te stellen, soadat wij as mînsen aindlik wat minder pestisiden met ôns eten binnen krije. Die  binne nou al in ôns drinkwater antroffen.
Late wij ôns sels nag ’n kâns geve op ’n gesond leven, gesonder grâsland, met as gefolg gesonder fee, meer insekten èn, automatys, minder gânzen. Netuurlik evenwicht sil èlk levend wezen ten goede komme. Dat is dúdlik.

Janne Kuiken

Uw reactie


Buienradar.nl


Laatste columns



Buienradar.nl