Bildtspraak

Hewwe

Door de redactie van de Bildtse Post

Sont ’n paar weken weun ik in ’n koophuus. Dat huus is dus ’fan mij’, maar wort in soa’n gefal niet ’t hele idee fan aigendom totaal  abstrakt? Want dat ’n pin of ’n kompjoeter fan mij is snap ik nag. Maar hoe kin soks groats as ’n huus nou ’fan mij’ weze?

En hoe sit ’t  met ’myn’ katten? Aigenlik is ’t fansels ânsom: die groate dingen herinnere d’r an dat aigendom überhaupt nagal abstrakt is. Wat geeft  mij ’t recht (en ok: wat betekent ’t aigenlik) om te ’hewwen’? ’t Klassyk liberale idee komt fan Locke: aigendom is ’n netuurrecht, dat ik ferkrij deur materiaal te bewerken. Betekent ok dat besit met gebrúk ferflochten is: ’t is niet genog om ’n hek om ’n stik lând te setten,  ik mot ’t kultivere. Dat is reedlik, maar ’t idee dat aigendomsrecht út werk folgt is fanselssprekend nach overtugend, laat staan  ’t idee fan netuurrecht.
Folgens Hegel is aigendom fral ’n soasjale kwessy: ’t gaat d’r om dat de een de ânder erkint as aigner – wermet ’t dus (onder ândere)  útdrukking is fan macht.
Jùst omdat ik mijsels niet as materialistys beskou, ferbaas ik mij geregeld over aigen besitsdrang. Foorbeeld: boeken binne foor mij  ’n búttenkategory. Dat betekent: altyd goed om te hewwen. Sonder útsondering. Hoeve je ok nooit weg te doen. Hoeve je sels niet altyd  te lezen.  Kope betekent hier: mijsels de mooglikhyd geve om in de toekomst ’t boek te pakken at ik d’r sin in hewwe mocht.
Aristoteles obserfeert ergens heel mooi dat dut onnetuurlike besitsdrang is, omdat ik mij dan kinnelik laide laat deur angst foor ’n  onsekere toekomst, in ’t plak fan deur ’n idee fan ’t goeie leven. Fermogensforming mâg wel folgens him, soalang ’t niet omwille fan  himsels is (geld wille om meer geld te willen in ’t plak fan om wat met te kopen) en altyd in dienst staat fan ’t goed funksjoneren fan de  oikos, de húshouwing.
Maar myn besitsdrang gaat soms nag feerder. Soa droom ik al lang fan ’t hewwen fan ’n skriifhut ergens in ’n búttenland. Niet al te feer, maar wel in bergen, bossen en wildernis. Draiging fan ’n seldseme brúnne beer is wînslik maar niet noadsaaklik. ’t Idee is dat ik  der na toe gaan en dan overspoeld wor deur golven fan kreativiteit, waarhyd en levenslust.
Ik bekin dat ik ooit googled hew wat ’t kost om ’n stik bos te kopen (om noemde hut dan in te setten, wat in Nederland onmooglik is  want wildernis bestaat hier niet, foor alles is ’n fergunning norig, noem naar op, en google fekânsypark, weg romantyk). Maar ik kin  fansels wanneer at ik wil ’n leuke fekânsy boeke. Kin ik ok nag ’s hutsys ôfwissele. Lusten en gyn lasten, ensoafeerder. Dus werom wil ik dan dat aigen hutsy hewwe?
Meskien is ’t datgene werfan Virginia Woolf sien liet dat ’t soa lang eksklúsyf ’n recht fan mannen weest is: A Room of One’s Own. Dat binne al die materiële omstandigheden die’t niet doel op himsels binne, maar wel noadsaaklik binne om wat âns te fasiliteren: de  onferstoorde rust, de andacht, de konsintrasy, de kreativiteit, de inspirasy. Werfoor sonder útsondering geldt dat se hur niet plenne late. De aigen kamer as rúmte foor wat komme mot op syn aigen tiid. ’t Besit in dienst fan dat wat ’m nooit fange laat.

Johan de Jong

Uw reactie


Buienradar.nl


Laatste columns



Buienradar.nl