Bildtspraak

Hoe en wie

Door de redactie van de Bildtse Post

Nije week herdinke wy weer; sij die’t fielen, staan in ôns elke offen op. Op ’t Bildt is Jan Kaper ’n man fan ’t ferset die’t herdocht wort. Hij is in ’e lêste besettingsdâgen fâlen.

In ’e Leeuwarder Koerier staat later de folgende adfertînsy: ”Op 15 April viel te Akkerwoude voor Volk en Vaderland onze innig geliefde zoon, broeder, beh. broeder en oom Jan, op den jeugdiger leeftijd van 33 jaar. Zwaar valt ons dit verlies. De diepbedroefde ouders: H. Kaper, A. Kaper-Krottje en kinderen. St. Jac. Parochie.”

Aaltsy Krottje wort geboren op 1 juny 1901 ônder St.-Anne. Hur hait is Doekele Krottje, de man die’t met ’n honnekar súttelt. Hij wort doofstom geboren en komt deur die hendikep grouwelig an syn eand doe’t-y in 1920 in Wier deur ’n train fan achteren anreden is; hij hoort ’t loochy niet ankommen! Aaltsy is tegaar met hur suster Grytsy fan 1914 ôf dienstmaid bij Jan Pelink ter Haseborg, herformd doomny in St.-Anne.
In 1920 dient se in Luwt bij Siert Leopold die’t op ’e Weaze weunt. Hij is 83 jaar oud, ’n oud-agint fan ’n brândwaarborgmaatskepij en al 23 jaar weedner. Derna dient Aaltsy bij ’t gesin fan Rainder van der Meulen en Sjoke de Boer. Hij is izerhanneler an ’e Emmakade en maakt en rippereert beskúllen. In 1921 raakt Aaltsy swanger en geeft op 21 desimber in Utrecht ’t leven an Jan. Mim is niet troud, dus hyt Jan Krottje.

’n Maand later folgt Aaltsy hur suster Grytsys spoor na Den Haag. Der is se dienstboade, meskien wel bij mr. Kornelis Jan Heemskerk, adfekaat en prokureur in ’e residînsy en later arrondissemintsrechter in Amsterdam.
Hij is ’n seun fan Theodorus Heemskerk, fermalig minister fan Búttenlândse Saken. ’t Is prokureur Heemskerk die’t in jannewary 1923 benoemd is bij beskikking fan ’t Kantongerecht te Den Haag as besondere ferteugenwoordiger fan Jan Krottje en in septimber dat jaar ferskynt ’r ’n ankondiging in ’e Luwter Krant der’t ’n Jehannes van der Zee, monteur, weun- en ferbliifplak onbekind, in opropen wort om op 8 novimber eerstkommende te ferskinen foor de rechtbank te Luwt. Hij sil feroordeeld worre om ’e ferklaring an te horen dat hij de hait is fan ’e jonge Jan en om an Aaltsy as foogdes over hur seun fijf gulden in ’e week te betalen, fan ’e geboortedâg ôf ant syn meerderjarighyd.

Bonne van der Zee wort geboren in 1871 te Sneek en weunt met syn frou Baaie van der Hoek en kines op ’n boat in Luwt. De Vijf Gebroeders lait in ’e Fiversbuurt (nou Oastersingel). Bonne staat op metten, ok op die fan St.-Anne. In 1922, 1925 en 1927 lait-y met syn skip in ’e Kaaisfaart en staat syn draaimôln die’t omboud worre kin in ’n sweef, op ’t kermisterrain in ’e Waaie. Ok het-y ’n kop-fan-jut.

Bonne en Baaie krije in 1899 ’n seun. At-y krapan twintig is, mot-y drie maanden sitte. Hij het stoalen. Jehannes is in die snurry los erbaaier en weunt in Luwt, dan hier, dan dêr. In novimber 1923 ferfaart-y naar Amsterdam. Der trout-y ’n jaar later met Hendrika Zoer. Sij krije ’n poppy.

Aaltsy Krottje weunt weer op ’t Bildt en trout hier in 1924 met Hâns Kaper, fisser en fisroker, weedner en hait fan fier kines. Seun Jan wort wettigd en hij leeft feerder as Jan Kaper. Op 15 april 1945 komt-y in ’n fuurgefecht met twee Dútse militêren en ’n Nederlândse SS-er om ’t leven in Akkerwoude, maar nag altyd leeft Jan Kaper in ôns feerder.

Twee menútten stilte.

Guster docht ik: at ’n Dútser ’wie’ sait dan bedoelt-y hoe en at ’n Ingelsman ’hoe’ sait dan bedoelt-y wie. De wereld sit núvver in nander.

Douwe Zwart

Buienradar.nl


Laatste columns



Buienradar.nl