Bildtspraak

Mat

Door de redactie van de Bildtse Post

Niet lang leden fon ik ’n ouwe skaakkompjoeter die‘t ôns pake ok had. Deselde pake, Gerryt Dirks de Jong, die‘t syn leven in ’t teken stelde fan deuze krant en op dut plak jarenlang syn Bildts Praatsy skreef. Kompjoeter is ’n groat woord: ’t is ’n donkergriis elektrys skaakbôrd, ergens út de jaren ’80 of ‘90, met de naam Saitek Kasparov Chess Computer.

Ik herinner my fral de pipys nag goed: een keer ’t stik indrukke dat je fersette wille (poedy-pyp!), en dan nag ’s indrukke op ’t fakky fan syn bestimming (pideloedoep!). Om op hoger nivo te speulen nam de kompjoeter letterlik meer tiid. Ik weet nag dat-y bij pake soms ’n hele dâg ston te ‘dinken’, wat te sien waar an ’t knipperende groene lichy.

De fiinst fan ’t apparaat wekte bij mij opnij de interesse in ’t spel. Spitiggenog ontdekte myn folwassen sels wat myn jongere sels ok al wist: ik sil d’r nooit goed in worre. Ik waar altyd al meer interesseerd in de romantise aspekten d’r fan: de ferhalen, de theory, de geskidenis, en de groate geesten ‘t wel echt speule kinne. Soadoende besloat ik aindlik ’s ’n besoek te bringen an ‘t “Wimbledon fan ‘t skaken”: ’t Tata Steel skaaktoernooi in Wijk aan Zee.

Wat ’n besoek besonder maakt is dat ‘t, an ‘e ene kant, ’n evenemint op wereldnivo is, met de fersamelde absolútte wereldtop, inklusyf levende legindes as Magnus Carlsen en Viswanathan Anand, en met folgers en besoekers út alle werelddelen, kombineerd met, an ‘e andere kant, ’n ongelooflik Hollânse dorpshyd. ’t Is ’n bitsy as at de WK-finale foetbâl in kafee De Oasthoek speuld wort.
Bij ’t binnenrijen fan Wijk aan Zee passeer ik ’n paar ferregende bordpepierene skaakpionnen, die‘t as slachtoffers fan ’n mislukte gizeling levenloas an lanteernpalen fastbonnen staan. Ankommen bij dorpshuus De Moriaan suggerere groate borden met reklamedrukwerk dan wel weer wat fan de allure fan ’n wereldtoernooi.
Maar besonder is dan weer dat je gewoan deurlope kinne, sonder kaartsy of kontrôle, de sporthal in, wer’t honderten speulers toegelyk hur partij ôfwerke, wilens de snekbar an de sijkant oerhollânse koffy en broadsys ferkoopt.

Achterin de saal, achter ’n rij met tafels, fine je de wereldtop. Elk fan de tafels het ’n aigen beeldskerm werop at toeskouwers de partij folge kinne. Drok is ’t niet. Twee stok-ouwe arbiters lope met NO CELL-PHONE bordsys richting besoekende tillefoangebrúkers ‘t de dartig ândere bordsys kennelik mist hewwe.

Je souwen sêge dat d’r, kikend na skaken, niet feul te sien is, en dan hewwe je gelyk. Dos blykt ‘t ferrassend maklik om mij behoorlik lang te fermaken. Ik kyk hoe’t de groatste speulers drekst opstaan na ’n set en dan hyltyd omlope en bij de ândere bôrden kike; hoe’t de briljante geest fan de nag maar 16 jaar jonge Alireza Firouzja huust in ’n foaltsy-achtig, slungelig onfolgroeid liif dat hij nag niet onder kontrôle het; ik sien wie’t welke skoenen an het en at d’r onderling blikken útwisseld worre.
En ik doen ’t enige dat de leek, de bewonderaar, de búttenstaander doen kin: soa’t de besoeker fan de hut fan je favorite skriver of foor myn part Elvis’ Graceland de ogen gaan laat over alle spullen om ’n glimp fan de geest fan de meester op te fangen, soa kyk ik na de ogen, na de blikken, na de nadinkende gesichten, in de hoop deran wat ofleze te kinnen – een of ânder teken – om soa meskien, ok al is ’t maar ’n millisekonde, met groatshyd kontakt te maken en hur genialiteit deelachtig te worren.
Dat, kin ik jou fertelle, is idele hoop. Maar dos stelt soa ’n soektocht nooit teleur.

Johan de Jong

Buienradar.nl


Laatste columns



Buienradar.nl