Bildtspraak

Overmacht

Door de redactie van de Bildtse Post

Wie is as kynd niet ’s soa onder de indruk weest fan de ouweloi, dat je dochten: hoe kinne sij dat allegaar? Hoe wete sij dat allegaar? Hoe krije se dat foornander? Foorbeeld: wij gongen froeger alle seumers na Spanje. Onbetwist hoogtepunt fan ’t jaar. Altyd met de auto.

Na Santa Susanna in een lange dâg. Ôns hait reed alles. Dut waar al ’n prestasy op himsels. Hij had hij ’n briefy in de auto hangen met alle stopplakken (Lyon, Montpellier, Perpignan, ensf.) met de onderlinge ôfstanden, en hoefeul kilometer wij al reden en nag te gaan hadden. Dat briefy waar essinsjeel – ’t hakte de dâg in klaine stikkys en maakte de rit goed út te houwen. Hoe’t hij al die kilometers wist (in de jaren ’90, pre-internet) – ik had gyn idee. Ferbazingwekkender nag fon ik dat hij alles gewoan maar reed.
Hij keek niet op ’n kaart. Hij reed niet ferkeerd. Hij wist en kon dat gewoan. Maar de pièce de resistance waar dos wel de tiid die’t ‘t duurde om deur Frankryk te rijen. Dat waren tien uren. Ik bedoel eksakt. Hait attindeerde ôns op ’t tiidstip bij de Belgys-Frânse grîns en foorspelde profetys dat wij tien uren later Spanje inrije souwen. Ik weet niet hoefeul at hij inhouwen of gas geven het om dat te halen, maar ik herinner mij seker fier ritten wer’t dat op de menút lukt is. Grînzeloaze hilariteit in de auto. Wij kines fonnen ’t geweldig en hait kwam niet meer bij, wizend op ‘t klokky: ‘jááááhahahaha!’.

’t Is ’n spesjaal genot at ’n plan útkomt, at ’n berekening klopt. Ons hait is hier meester in. Hij het altyd alles foornander. En hij kin d ‘r fan geniete at dingen lukke of mooi passe. Dat is meer dan alleen kalkulasy of kontrôle. At wij fan teforen berekene konnen hoe lang at wij over Frankryk doen souwen, dan waar d ‘r gyn lol an. Dat d ‘r altyd ’n elemint is wat bútten je macht lait, dat maakt ’t spannend. ’t Genot lait in ’n soort fan gerechtighyd: dat at je ergens moeite foor doen, ’t ferdiende risseltaat d ‘r ok út rôlt. Lukt ‘t, dan is dat machtig, krekt omdat ’t niet garandeerd is.

En wij wete allegaar dat niks garandeerd is. Dat ok at je alles altyd goed doen, je niet altyd krije wat je ferdiene. Doe ’t ôns mim syk en hyltyd siker worde, had ôns hait nag altyd alles foornander. Alle ôfspraken op tiid, alle medikasy in huus, alle doserings eksakt, tot an ‘t eand. ’t Dankberste wat je doen kinne, omdat ’t gaat om de sorg foor ‘n ander. Maar ok ’t ondankberste, fergis je niet. Ons mim ferfloekte de behandelings, sij wou fral hur leven weer werom. En de samenleving geeft niks werom foor alle moeite en enerzjy, de liefde en de tranen, de jaren en de jaren. De groatste prestasys trekke stil ferbij.

Macht, onmacht, overmacht. Wij hewwe nergens recht op; niks is garandeerd. De fraag fan de beloaning (of niet) fan goeie daden, de fraag (om met Kant te spreken) at wij ’t geluk ok krije, at wij ôns ’t geluk wirrig maakt hewwe – is tradisjoneel ‘n fraag fan ’t geloof. ’n Bekind Amerikaans gebedsy gaat soa: ‘God, grant me the serenity to accept the things I cannot change, courage to change the things I can, and wisdom to know the difference’.

Al hest 50 jaar het hait op de drukkerij alles foornander. Gyn sinekure: wer fine wij nag klaine selsstandige drukkers? Op ’t Bildt kin ‘t. Hij kin ‘t. En nou mot hij de wiishyd hewwe om de krant niet nag ’s opnij út te finen en te weten wanneer at ’t genog is.

At wij ouwer worre, likene de ouweloi hyltyd wat minder machtig. Wij lere sels tol te betalen, wat Spaans te praten (al sil ik Frankryk in tien uren nooit hale). Maar ik bewonder nag altyd de moed, gelykmoedighyd en wiishyd fan ôns hait. Hij ferdient nag meer dan ‘m toekomt.

Johan

Buienradar.nl

Bildts Filmhuus:



Podcast Nag even Bildts:


Laatste columns



Buienradar.nl