Bildtspraak

Skoenedoas

Door de redactie van de Bildtse Post

Ik hè wel ’s dat ik maar min in slaap fâl. Dan spoke d’r allegaar bedinksels deur myn kop. Dat is ’t gefolg fan ’t fait dat ik wakker bin, niet ’e oorsaak. Goenent telle skapys, ik niet.

Fleden week bedocht ik achteloas ’n och soa groate skoenedoas die’t ik fan binnen út weg bekeek. Niet een fan kerton en met pepier beplakt, ni, deuze waar deursichtig, sêg maar fan glâs, och soa dun. Sels soa dun dat je niet wete konnen dat d’r ses flakken waren: fier wanden en ’n floer en ’n soldering. Ik wist niet wat ’t bovenflak waar, want ik sweefde; d’r waar gyn swaartekracht. Elk flak kon ’e floer weze. En inkeld die doas beston. D’r waar niks omhine. Niet links, niet rechts, niet boven, niet onder. Niks. Alleen die doas met die ses flakken. Op een fan die flakken projekteerde ik in gedachten ’n wereldkaart.

Froeger het Gradus Merkator ’n menier bedocht om ’t opperflak fan ôns eerdbol op ’n platte kaart weer te geven. D’r trede dan wel ferformings op. Op ’n wereldkaart likent Groenland like groat as heel Afrika, maar in ’t echt is ’t feul pitepeuteriger. Dat komt fansels deurdat ’e kaartemaker de noordpoal útrekt het. ’n Punt is ’n lyn worren, de bovenste rând fan ’e kaart!

Ik dee ’n merkatortsy, maar dan achtersteforen. In myn gedachten boetseerde ik fan een fan die ses flakken ’n bol. Bij mij worde ’n lyn ’n punt. Doe’t ik die ene wand tot ’n bol ferformde, had dat ernstige konsekwînsys foor de ândere fijf flakken, want die bogen allegaar met. Elk flak fan ’e skoenedoas grînst fier keer an fier ândere flakken. ’n Skoenedoas het twaalf fan die grînslinen. Se worre ribben noemd.
En doe’t ik fan een lyn ’n punt maakte, boog ’t flak dat ok an die ribbe grînst like hard met. Ik had houwen en keren om ’t allegaar goed in belâns te krijen en te houwen. Dat koste feul enerzjy en ’t hele bouwerk trilde. Of trilde ik? D’r ston spanning op ’e saak, soks waar dúdlik. Maar ’t lukte. Ik slaagde d’rin om fan alle ses flakken ’n bol te maken. Ses bollen, maar bol waar niet langer ’t goeie woord, want fan een flak ’n bol make is te doen, maar fan ses haaks ferbonnen flakken niet. Dan ferliest bol syn betekenis. Fan binnen sâg deuze form d’r âns út as fan bútten, maar niet lang.

In ’e skemerige wereld tussen wakker en slaap sâg ik in ’n flits fan ’n flits fan ’n sekonde ’t fierdimînsjonale wanskepsel dat ik bedocht had. ’n Merakel. Maar de interne krachten waren soa sterk dat ’e instabile hiperstruktuur weer werom spatte in ’e oorspronklike form: de skoenedoas, en waar ik weer wakker.

Douwe Zwart

Buienradar.nl

Bildts Filmhuus:



Podcast Nag even Bildts:


Laatste columns



Buienradar.nl