Nieuws

Bildtse burgemeesters in Domela syn tiid (1)

Arend Vlaskamp (1886-1892) laai d’r nachts wakker fan

Door de redactie van de Bildtse Post

In de foorberaiding fan ’t programma ‘Domela op ’t Bildt’ op 24 novimber in de Van Harenskerk had ik mij ferdiept in wat d’r eand negentynde eeuw over ’t Bildt skreven is. Ik fon ’t wel neskierig om ’s na te gaan hoe’t de burgemeesters op ’t Bildt hur rôl ferfulden in die tiden fan groate soasjale spannings. Fandaag part 1 fan ’n korte sery: Arend Vlaskamp (1886-1892).

Burgemeester A. Vlaskamp. (foto: argyf Bildts Aigene)

Deur Klaas Dankert -  Myn soektocht bin ik begonnen na ’t ôfskaid fan burgemeester IJnso Oosterlo die’t in desimber 1886 de overstap maakte na Luwteradeel.

Syn opfolger waar Arend Vlaskamp, koopman in St.-Anne. Vlaskamp had fan 1864 ôf al ’n paar keer raadslid weest en 1 septimber 1885 had de raad him as wethouwer koazen. ‘n Prot mînsen mochten graag over him en doe’t d’r eand 1886 ’n nije burgemeester komme most, binne d’r handtekenings fersameld en opstuurd na de Kommissaris fan de Keuning met ’t fersoek om Arend Vlaskamp bij de keuning foor te dragen as de nije burgemeester fan ’t Bildt.

Op 20 oktober 1886 worde Vlaskamp plechtig installeerd. St.-Anne waar fersierd met flâgen, de skutterij-mezyk út Franeker speulde d’r fleurig op los, foor de skoalkines en de oudsys in ’t aarmhuus worden spultsys organiseerd, avens waar d’r ’n optocht met mezyk, lampions tussen de bomen en fuurwerk en in de herbergen waar d’r frij bal. De inweuners waren dúdlik innommen met de nije burgemeester.

Arend Vlaskamp waar fernoemd na syn pake Arent Vlaskamp, Hortulanus bij de Akedemy in Franeker. Hij waar troud met Maria Jacoba Wassenaar út de bekinde Bildtse boerefemily. Vlaskamp weunde op ’t Oasteand in St.-Anne, nou Van Harenstraat 24, naast Gerard en Sytske Boterhoek. Hij ferfulde ok de funksy fan siktaris-ontfanger fan de Bildtpôlen. En alle weken – ok doe’t hij allang burgemeester waar - ston d’r in de Luwter Krant ’n adfertînsy met:

 ‘De zoo zeer gerenommeerde AMERIKAANSE BOENWAS voor Meubels, Marmer en alle gevernist Houtwerk, in fleschjes à 17½ cent, is steeds verkrijgbaar bij ….. en bij de Heeren: ….., A. VLASKAMP te St. Anna-Parochie en het Bildt, ….'

Hij ferdiende d’r blykber nag ’n bússint bij.

’t Waar op ’t Bildt ’n roerige tiid: honger en oproer ônder de erbaaiers, kerklike twisten, krisis in de landbou en finansjele sorgen bij de gemeente. Naast de sorgen en striderasy, die’t dut met him metbrocht had Vlaskamp fansels ok syn represintative ferplichtings. Op 24 febrewary 1889 houde ’t lid fan de Tweede Kamer Fransiscus Lieftinck ’n politike rede foor de Liberale Kiesferening “Hervorming zonder wanorde”. Vitus Bruinsma, kandidaat foor de Volkspartij had ankondigd de spreker fan replyk te dienen. ’n Half uur foordat ’t begon sat de saal al meer as fol; men had fast wel sin an wat fuurwerk.
Maar wij leze in de Luwter fan ’n paar dagen later: ‘De vergadering, die, naar het voor den aanvang scheen, aanleg had wat levendig te worden, hield zich uitstekend en hing aan de lippen der verschillende sprekers. De burgemeester van het Bildt was in ambtsgewaad tegenwoordig.’ En 24 novimber fan datselde jaar sat Vlaskamp met ’t hoofd fan de plisy bij ’t roemruchte optreden fan Ferdinand Domela Nieuwenhuis in de Van Harenskerk.

D’r waren tidens de staking fan Broedertrouw in 1890 groate spannings, niet alleen tussen erbaaiers en boeren maar ok tussen stakers en werkwilligen. Hij waar ferantwoordlik foor ’t stasjoneren fan ’n groat tal plisys, ‘n detasjemint marsisee en soa’n hondert soldaten an de Ouwe-Dyk. Begin 1891 faardigde hij ’n ferordening út, die’t bijeenkomsten fan meer as drie persoanen ferboad. Húshouwings worden ’t huus útset en d’r waar groate aarmoed en honger.
’n Fragmint út ’n artikel in ’t Nieuwsblad van het Noorden: ‘550 Mannen en vrouwen, deels met stokken gewapend, trokken langs Oudedijk naar Sint-Jacobiparochie, met het doel het volk, dat werken wilde, tegen te houden. Zij werden door de maréchaussées uit elkander gedreven en boden geen verzet. Tegen den avond is in den Oosthoek weer botsing geweest; er werd een schot gelost op den veldwachter Schuite, wien een kogel door de slippen van zijn jas ging. Door maréchaussées werden eenige klappen uitgedeeld. Enkele personen geraakten in eene sloot.’ 

Hartman Sannes skriift dat Vlaskamp deur alle beroerings d’r onderdeur gong, hij laai d’r nachts wakker fan. Sykte speulde trouwens ok ’n rôl. Hij froeg en kreeg eerfol ontslag per 6 oktober 1892. Op 24 novimber fan datselde jaar worde Edo J. Bergsma, tot dan toe gemeente-siktaris in Idaarderadeel, installeerd. Maar der kom ik nije week op werom. Enne… Graag ant kikes op 24 novimber in de Van Harenskerk.

Buienradar.nl


Laatste columns



Buienradar.nl