Cultuur

Bildtse burgemeesters in Domela syn tiid (8, slot)

Deddo Hesselink (1896-1931), hally-trawally naar ’t Bildt ropen

Door de redactie van de Bildtse Post

In deuze lêste ôflevering in de sery over de Bildtse burgemeesters in Domela syn tiid kom ik werom op die dâg, dat ’t d’r ‘allerhaislikst’ omweg gong bij Tjeerd Schat in ‘t Bosch in St.-Anne.

Burgemeester D. Hesselink bij syn ôfskaid in 1931. (foto: Bildts Aigene/Jelke de Jager)

Deur Klaas Dankert -  Nadat F.C. Wiesenhaan him eand septimber 1896 weromtrokken had as burgemeester fan ’t Bildt worde bij Koaninklik Beslút fan 5 oktober D. Hesselink benoemd, al met ingang fan 10 oktober. Hij het dus amper de tiid had om an ’t idee te winnen.

Deddo Hesselink is in 1864 geboren as nasaat fan ’n foorname doopsgesinde boerefemily út Paterswolde. Hij is noemd na syn pake an mimskant: Deddo Harms Bosscher die’t burgemeester fan Veendam weest het. In 1892 waar Deddo sels op 27-jarige leeftyd burgemeester worren fan Finsterwolde in Oast-Grunningen, krekt onder de Dollard.

Hoe’t ‘t d’r der in die tiid om en toe gong beskriift Frank Westerman in syn boek ‘De graanrepubliek’. Domela Nieuwenhuis kwam der geregeld om syn ideeën ferkondigen en ’n Tjerk ‘Travailleur’ Luitjes preekte de revolússy. Doe’t Hesselink nag maar krekt burgemeester waar, ontston d’r oproer ônder de ‘keienkloppers’. Frank Westerman beskriift ’t soa: ‘Om de dode maanden door te komen werd het leger van landlozen bezig gehouden met het stukhameren van steen tot steenslag, dat gebruikt werd voor het verharden van wegen. Overbodig, stompzinnig werk, vonden de kloppers. Dag in dag uit zaten ze op de vloer van het flinthok. …. Hun polsen en onderarmen gingen er zo van trillen dat ze geen sigaret meer konden rollen.‘

‘Dieren gelijk’ - ‘Een nieuw oproer van vijftig keienkloppers in Finsterwolde markeerde het begin van 1892. Het begon ermee dat de keien niet stuk te krijgen waren, zó hard. Met veel theater smeten de kloppers de stenen in de gracht, waarop het armbestuur de werkverschaffing sloot. Uit protest trokken de verschoppelingen luid zingend door het dorp. ….. “Gisteren in den namiddag om ongeveer half zes,” berichtte de burgemeester van Finsterwolde aan de commissaris van de koningin, “werd het dorp Finsterwolde verrast door eene bende socialisten, komende van den kant van Beerta en trekkende begeleid door een vaandelstokdrager, in optocht aaneengeschaard onder het zingen van socialistische liederen, naar het hotel Hommes, het broeinest der geheele socialistische beweging. Respect, ontzag, ja bijna alle gevoel gaat er bij die menschen uit, het worden dieren gelijk.”’ Deddo Hesselink wist dus wer’t hij ’t over had at hij ‘t over soasjalisten had. Dat sil wel de reden weest hewwe dat hij hally-trawally naar ’t Bildt ropen worde; kwam hij niet foor ferrassings te staan.

En der kon hij meteen an de slag! De rechtssaak tussen de twee kelezys fan kerkfoogden in St.-Anne waar bij eandsybeslút wonnen deur de fan hogerhând steunde ‘nije’ kerkfoogden en de ‘ouwe’ kerkfoogden Tj.P. Schat en J.W. de Boer - die’t fonnen dat Domela Nieuwenhuis ok in de kerk syn rede houwe kon - worden feroordeeld tot ’t betalen fan de preseskosten. En soa ston maandeg 12 oktober 1996 de deurwaarder met ’n ferhuuswagen bij De Boer op ‘e Súdderhoek foor de deur om ’t húsraad op te laden. ’t Algemeen Handelsblad doet útgebraid ferslag, ik wil jim dat niet onthouwe:

‘Uit St. Anna-Parochie wordt nader gemeld, dat het Maandag j.l. bij het vervoer van de meubelen van de kerkvoogden De Boer en Schat, niet zonder verstoring der orde is afgeloopen. Terwijl bij eerstgenoemde het laden van het huisraad in een uit Leeuwarden gekomen verhuiswagen zonder stoornis geschiedde, was de woning van laatsgenoemde langzamerhand volgeloopen met mannen zoowel als vrouwen. Ten gevolge van het regenachtige weer was er toevallig ook veel werkloos volk in het dorp. Toen nu de wagen bij den tweede verscheen, werd alleen den deurwaarder toegestaan binnen te komen, die alleen echter weinig kon uitvoeren. Onder deze omstandigheden scheen de politiemacht, welker aantal ’s namiddags steeg tot een 20 man onder commando van den kapitein der marechaussee, niet te kunnen ingrijpen, tot de burgemeester, met ingang van Zaterdag j.l. benoemd, en pas uit Leeuwarden in zijn nieuwe gemeente gearriveerd, met den ambtketting omhangen, verscheen en na een sommatie, die geen gevolg had, den politie beval de wapens te trekken. Eene onbeschrijfelijke verwarring ontstond, ruiten werden ingedrukt, bloed vloeide – gelukkig slechts uit schrammen – doch spoedig was ruim baan gemaakt en kon de deurwaarder ook hier zijn werk verrichten.’

‘Weg jullie krengen’ - De dâg derna worde Hesselink in de raad installeerd. ’n week later ston in ‘Recht voor Allen’, de spreekbuis fan ‘e soasjalisten, ’n kort kommentaar: ‘De nieuwe burgemeester van St. Anna-Parochie, heeft zijn post op waardige wijze ingenomen. De man was nog geen twee uur in de gemeente of hij liet op zijn burgers inhakken en ofschoon hij de menschen nog niet kende, voegde hij hun de woorden toe: “Weg jullie krengen!” Een vriendelijke begroeting van een burgervader tot zijn ingezetenen!’

Deddo Hesselink is syn hele leven frijgesel bleven. In de 35 jaar dat hij burgemeester op ’t Bildt waar het hij eerst in ’n kosthuus weund, derna ’n jaar of wat boven in ’t gemeentehuus en later op ferskillende plakken in de gemeente. Hij had ’n faste húshouster, Trijntje van Schepen, die’t soawat al die 35 jaar bij him weund het.

Ant soafeer deuze lêste ôflevering fan de sery ‘Bildtse burgemeesters in de tiid fan Domela’. Enne… ik sien jim sundeg in de Van Harenskerk!

Burgemeester D. Hesselink bij syn ôfskaid in 1931. (foto: Bildts Aigene/Jelke de Jager)

 

 

Uw reactie


Buienradar.nl


Laatste columns



Buienradar.nl