Nieuws

Ben Bruinsma verzamelt zeldzame zaden op de Afsluitdijk

‘Die planten binne echte deursetters, ik hew groat respekt foor se’

Door de redactie van de Bildtse Post

Een hobby die is uitgegroeid tot een passie, een missie zelfs: Ben Bruinsma uit St.-Annaparochie verzamelt op de Afsluitdijk zaden van bedreigde planten en kliffenflora. Hij haalde al ruim vijftig kilo aan zaden van bedreigde plantjes van de dijk, die grondig gerenoveerd wordt. Dankzij Bruinsma’s werk worden bedreigde soorten als de zeekool, strandbiet, witkool en zeelathyrus bewaard en kunnen ze weer vermeerderd worden. Zijn initiatief trekt landelijke aandacht.

Ben Bruinsma

Door Gerard de Jong - Aan de keukentafel in zijn woning in St.-Anna is Ben Bruinsma net bezig weer een plantenwaarneming door te geven op waarneming.nl. “Der kinne je elke waarnimming fan planten, feugels en insekten op deurgeve.” Datum, tijd en plaats van het aangetroffen plantje, een foto erbij: voila. Een grote groep vrijwilligers brengt zo de flora en fauna van Nederland in kaart. Ben heeft door de jaren heen een slordige 26.000 meldingen doorgegeven. Met Heukel’s Flora naast de laptop (“de bibel foor plantemînsen”).

Zijn contact met de natuur begon, zoals voor veel Friezen, met ‘aaisoeke’. “Aaisoeke en feugels spotte, fan jongs ôf an. Maar die feugels had ik op ’n gegeven momint wel bekeken. Feugels flige altyd fort! Planten gaan nergens hine, die kînst mooi op dyn gemak bekike. En je kinne se metnimme en droge.”

‘Bedraigde soorten’ - Regionale media, Trouw, Met Het Oog Op Morgen: Ben’s werk staat goed in de belangstelling, sinds hij in 2018 begon met het verzamelen van zaden op de Afsluitdijk. “Doe bin ik begonnen met ’t infintariseren fan de planten die’t der groeie. Met Flip Sollman fan St.-Anne liep ik d’r wel ’s bij del. D’r staan soafeul besondere, bedraigde soorten. Die staan hier op ’t Bildt bij de seedyk ok, maar der frete de skapen se op. Doe’t ik hoorde dat de Ofslútdyk op ‘e skop gaat wou ik sien wat der allegaar groeit.”

En dat is nogal wat. “D’r staan echt soafeul seldseme planten. Seekoal, witkoal, seefenkel... ’t Binne echte deursetters, die’t in weer en wyn hur plakky der fonnen hewwe. Ik hew der groat respekt foor.”

Alles asfalteren - Bruinsma begon met het verzamelen en vond gehoor bij het Levend Archief in Nijmegen, bij vermeerderaar De Cruydt-Hoeck, Naturalis en het Herbarium Frisicum. Ook vond hij in botanicus en hoogleraar Joop Schaminee een zielsverwant. “Joop belde mij ’s op en saai: ‘Ben, moet je nu eens horen, ze willen op de Afsluitdijk alles asfalteren en de flanken groen verven!’ Waansin fansels. De flora der het behoefte an basaltblokken met kieren en naden, der’t se hur nestele kinne.”

Samen met o.a. Schaminee en Gertie Papenburg van Stichting Floron kwam hij in actie. “Wij hewwe doe an de bel trokken. Bij bouwer BAM, bij Rykswaterstaat, bij útfoerder Waardenburg... En se waren wel gefoelig foor ôns ferhaal. Die saden mâge niet soamaar ferdwine. Ik hew alle fergunnings en ontheffings kregen om der myn gang te gaan, ok at d’r an de Ofslútdyk werkt wort.”

 “Ik most op ‘n spesjale failighydskursus. At ik der bin mot ik ’n helm drage, skoenen met stalen neuzen, en ’n hessy.” Bruinsma kan zich melden bij de hoofduitvoerder, die hem toegang geeft en een prettige dag wenst. “Se sien gelukkig hoe belangryk dut is.”

Bruinsma verzamelt de zaden en planten en neemt ze mee naar huis. “Eerst droogde ik se op solder, maar ’t waar hier al gau fol. Doe’t ok de solder fan myn ouweloi fol laai, kon ik d’r nergens met hine.” Gemeente Leeuwarden bood uitkomst. “Sij binne heel foorútstrevend wat dut angaat. Boven de maaimesines fan gemeentewerken hewwe se ’n droogsolder. Der kin ik de saden nou kwyt om te drogen.”

Dijkversteviging - Bruinsma vindt het mooi dat zijn vrijwilligerswerk zoveel aandacht trekt. “Ik hoop dat ’t ok bijdraagt an de bewustworring. Wij motte ôns rykdom koestere. De netuur en biodifersiteit in Nederland staat al bot ônder druk, ok hier.”

De naderende dijkverstevigingsoperatie langs de Bildtse kust heeft dan ook zijn bijzondere aandacht. “Ik hoop dat de instânsys ôns serieus nimme. D’r staat búttendyks, naast kliffenflora, ok ’n rykdom an korstmossen. Dat waar ok nij foor mij, maar at je d’r een keer op letten gaan, sien je hoe geweldig dat is. Bij Oasterbierum lêge groate stenen in de seedyk fol prachtige, unike mossen. Hoe komt dat at de dyk anpakt wort, of at ’t nije fietspâd bij ’t Wad lâns d’r komt? At ’t weg is, is ’t weg.”

‘Fast food’ voor bijen - Inheemse soorten in stand houden is van levensbelang voor de biodiversiteit, zegt Bruinsma. “D’s binne ’n prot eksoaten, onkruud soa-as bereklau, waterkrassula en de ergste hier, dykfiltbraam. Enorme woekerers die’t alle ândere soorten ferwoeste. Op ’t Bildt binne al niet soafeul inheemse soorten meer. ’t Klinkt meskien as diskriminasy, maar wij motte ôns aigen soorten koestere, âns binne wij se kwyt. Ons netuur hier, de dieren en insekten, binne der ok op ôfstimd.”

Bruinsma is sceptisch over de vele bloemzaadinitiatieven. “Op himsels is dat mooi, en de bedoeling is ok goed, maar wij noeme se wel ‘s ‘karnavalmingsels’: foor bijen en insekten is ‘t ‘fast food’: ’n snelle snack, feerder hewwe se d’r niks an. Soorten út de aigen regio binne feul beter, der binne die besys ok op ôfjoegen.”

Vlaswarkruid - Bruinsma gaat ondertussen onverminderd door. “’t Liefst bin ik elke dâg ’n paar uur bútten. ’t Geeft ok ’n kick at je wat nijs antreffe. Lessen hew ik ’n foor Nederland nije soort antroffen, de ‘breedbladige ogentroost’. En ik hew op ‘e groentetún lessen flaswarkruud plant. ’t Most út Súd-Dútsland komme, want die is in 1850 foor ’t lêst op ’t Bildt antroffen. Met ôns flasgeskidenis most dat gewoan even!”

De zeelathyrus, door Bruinsma aangetroffen. “Dat is wel myn mooiste fônst. Soa’n mooi plantsy, leeg bij de grônd. ’t Blâd is krekt leer, soa sterk. Hij staat op de rooie list fan bedraigde soorten.”

Buienradar.nl

Bildts Filmhuus:



Podcast Nag even Bildts:


Laatste columns



Buienradar.nl