’De Bildtdijken zijn van nationaal belang’

Raad omarmt beschermd dorpsgezicht Oude- en Nieuwebildtijk - De Oude- en Nieuwebildtdijk zijn sinds woensdag officieel een beschermd dorpsgezicht. In een vol  gemeentehuis gaven de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en Provincie Fryslân voorlichting over wat dat nu inhoudt. De agrariërs uit de gemeente vrezen dat het gebied ’op slot’ komt te zitten en lieten dat luid en duidelijk weten, maar een meerderheid van de raad - eerst nog unaniem tegen - was genoeg gerustgesteld: geen  bezwaar meer tegen debeschermde status.

Door Gerard de Jong - ”De demokrasy is doad,” zei Hans Hilarides, oud VVD-raadslid woensdagavond. De raad had al twee keer unaniem uitgesproken geen   beschermde status voor de Bildtdijken te willen. Toch besloten de provincie en minister Bussemaker anders. Zijn frustratie was begrijpelijk en voelbaar. Net als bij veel andere agrariërs die vrezen dat de beschermde status ”een stolp” over hun boerderij en broodwinning legt. Een hogere macht ’overrulede’ de lokale gemeenteraad. En toch was de lokale democratie woensdagavond niet dood, maar juist springlevend. D  tegenstanders van de beschermde s a us konden hun ongenoegen ruim verwoorden. ”D’r is gyn draagflak.
Gemeenteraad, keer werom fan deuze dwaling,” zei Teun de Jong. Hij kreeg bijval van Gerlof Jensma: ”Wij motte dut met alle mooglike middels bestride. De lândbou het rúmte norig. Gemeenteraad, jim beslútte over ôns beurs. Sonder draagflak wort dut ’n mislukt monumint.” Daar tegenover stond dat een behoorlijk aantal voorstanders van de status. ”Ik woon tussen de agrariërs en zou ze geen strobreed in de weg willen leggen,” zei dijkbewoner Jan Dogterom. ”Maar hun  tegenargumenten zijn veelal gebaseerd op emoties. De beschermde status biedt kansen. Voor het toerisme, voor het instand houden van de Bildtdijken.
Daarmee onderstreep je alleen maar meer het belang van het Bildts aigene.” Ook hij kreeg bijval. Daarvoor had Mark Stafleu van de Rijksdienst al zijn best gedaan de aanwezigen gerust te stellen (”er komt echt geen stolp over het gebied”).
De bestemmingsplannen voldoen al, die hoeven niet aangescherpt worden. ”Het is geen bevriezing van het gebied. Dat is ook niet de bedoeling. De enorme  weidsheid van het Bildtdijken-gebied is zeldzaam en bijzonder. Het is van nationaal belang, en dat willen we onderstrepen,” zo pleitte Stafleu. Teun de Jong wierp nog tegen dat ook alleen de dijken beschermd dorpsgezicht kunnen zijn, zonder de 2500 m2 landbouwgrond erbij te betrekken. Maar Stafleu benadrukte dat het gaat om het ”samenspel van de lange lijnen van de dijken en de opbouw van de landerijen.”
Daarna was de gemeenteraad aan zet: Alsnog in bezwaar tegen de toewijzing, of het erbij laten? Het CDA en Frije Bilkerts waren duidelijk in verwarring. ”Wij hore  alleen maar foordelen,” zei Rikus Bruinsma (CDA). ”Dat haalt ’t onderbúkgefoel niet weg. Maar an de andere kant: wat kinne wy d’r nou nag as beswaar teugen  hewwe?”
Ook Frans van der Mossel van Frije Bilkerts was even van slag. ”Wij kinne gyn arguminten teugen ’t beskermd dorpsgesicht meer fine.” Werkgroep het Bildt doorbrak de impasse: de partij was overtuigd. ”D’r gaat niks op slot, ’t is de erkinning fan ’t unike karakter fan de diken,” volgens Jeroen Kingma (later zou Kingma tegen het  Friesch Dagblad zelfs zeggen dat zijn partij altijd al voor de status was geweest, maar tegen gestemd had ”omdat de hele raad tegen was, daar gingen we in mee”). De PvdA sloot aarzelend bij Werkgroep het Bildt aan. Het spel was op de wagen. Alleen de VVD bleef fel tegen. In een wanhoopspoging om de achterban tevreden te stellen, kwam de partij met een motie om alleen de dijken beschermd dorpsgezicht te maken, niet het gebied daartussen. Een kansloze missie, zei ook Cees van ’t  Veen, directeur van de Rijksdienst. ”Het gaat om het ensemble, de combinatie van de dijken en het land. De VVD wil ons voorstel uit elkaar trekken. Dat is letterlijk en figuurlijk geen gezicht.”
Na een lange schorsing legde ook het CDA zich neer bij de nieuwe situatie: geen bezwaar tegen de status. Alleen Frije Bilkerts-fractievoorzitter Leendert Ferwerda ging mee met de motie van de VVD. De rest van de raad omarmde de aanwijzing van de Bildtdijken als beschermd dorpsgezicht. Wel waren voor- én tegenstanders het na afloop over één ding eens: deze avond bood iedereen de ruimte zijn zegje te doen, van mening te veranderen en verschillend te stemmen. Er was informatie, reuring en een democratisch besluit: lokale democratie in optima forma.

Bildtse Post