Geometrische abstracties in Bildts graan

1822-geometrische-abstracties-in bildts-graanDe ‘routes’ in het graan zijn afgezet, de paaltjes zijn gemarkeerd en het graan is hoog genoeg gegroeid om aan de slag te gaan. Samen met enkele anderen beginnen kunstenaars Henk Rusman en Marco Goldenbeld deze week met het aanbrengen van abstracte werken in het Bildtse graan. Voordat dit ‘Sense of Place’-onderdeel van Culturele Hoofdstad 2018 te bewonderen zal zijn moet er eerst hard gewerkt - of beter: gestampt - worden.

Door Gerard de Jong - Anders dan de titel ‘Escher in het graan’ doet vermoeden, verschijnen vanaf 20 juni acht eigen werken van voornamelijk Bildtse en Friese kunstenaars in het Bildtse bouwland. Het graan moet nog wel ‘eventjes’ platgestampt worden. Zelfs tijdens het interview brainstormen Henk Rusman, Marco Goldenbeld  en boer Jan Hoogland nog over de beste manier om het graan plat te trappen.
Hoogland: “Acht keer 100 bij 100 meter, dat is niet niks! Seker niet at dat allegaar mînsewerk is. Motte jim dat niet automatisere? Met ’n frees befoorbeeld?” De kunstenaars zijn er zeker van dat het gaat lukken zonder hulpmiddelen. Gewoon, met een plank voor je uit lopend het graan pletten. Rusman: “We hebben al een hele groep mensen die ons de komende weken gaan helpen. Dat moet goed komen.”
Sense of Place - De oorsprong van het project ligt in een proef die Rusman, Goldenbeld en Sied van der Veer vorig jaar uitvoerden, eveneens in graan van Hoogland. Daar trapten ze toen een 10 bij 10 meter ‘onmogelijke kubus’ van M.C. Escher in het gewas, bij wijze van proef. Rusman: “Dat was een goed leermoment, ook praktisch gezien:  wat is de beste manier om graan plat te trappen bijvoorbeeld. En het bleek dat we het werk dichterbij de dijk moesten situeren, dat dat beter voor de zichtbaarheid was.  Maar de positieve reacties van toen sterkten ons in het idee om hier mee verder te gaan.”
En zo groeide ‘Escher in het graan’ uit tot onderdeel van het Sense of Place-programma van Culturele Hoofdstad 2018. Van 10x10 meter gaat het nu om acht werken van zo’n 100 m2. Voor Rusman betekent het project ook een soort van ‘revanche’. “Veel Friese kunstenaars zijn als het gaat om CH2018 aan de kant geschoven, gepasseerd.  Daarom hebben we voor dit project juist gekozen voor voornamelijk Bildtse en Friese kunstenaars.” Wat hen bindt is een fascinatie met geometrisch abstracte kunst.  Marco Goldenbeld: “Dat is de link met Escher, die dit jaar volop in de belangstelling staat. Maar tegelijkertijd is er de overeenkomst met het rechtlijnige Bildtse landschap. Het past nergens beter dan hier.”
Compensatie - Jan Hoogland is een van de vijf boeren die een stuk land heeft afgestaan dit jaar voor het project. Alle boeren worden gecompenseerd. “Ik krij ’n paar  duppies per m2. Der gaat ’t ok niet om. Wy hewwe forig jaar, na de proef, ôfpraten dat ’n etentsy met Henk en de rest wel foldoende kompînsasy is. Dat is nag leuk ok.”  Hoogland heeft bewondering voor de inventititeit van de Bildtse kunstenaars. “Ik rij hier al dartig jaar deur ’t graan, maar soa’n idee kom ik dan weer niet op.”
Net als veel agrariërs tegenwoordig gebruikten de kunstenaars een gps-systeem om de ontwerpen uit te zetten in het land. Grote vraag, ook voor de organisatoren zelf is: hoe goed zijn de werken straks te zien? Goldenbeld: “Vanaf de Oudebildtdijk zie je ongetwijfeld wel de contouren van het werk, maar of je het helemaal in je op kunt nemen weet ik niet. Dat is voor ons ook afwachten.”
Reuzenrad- Het laat zich raden dat de werken het beste te bekijken zijn vanuit de lucht. Daar hebben ze twee oplossingen voor bedacht. Rusman: “We laten van alle acht
werken drone-beelden maken. Die beelden zullen te zien zijn op schermen bij de Aerden Plaats, in Goldenbeld’s atelier en in een schuur van Jan Hoogland, waar een klein graanveldje is nagebootst. De andere oplossing is nog mooier. Aan de Stadhoudersweg, tussen St.-Anna en Nij Altoenae, komt van 29 juni t/m 8 juli een reuzenrad te staan. Het hoogste punt van het rad is 20 meter, en pal ernaast liggen aan weerskanten twee kunstwerken.
Het verenigingsleven van Nij Altoenae is bereid gevonden het rad uit te baten, compleet met een kraampje met versnaperingen erbij. Hoogland: “De leste week fan juny en eerste fan july binne de mooiste weken fan ’t jaar op ’t Bildt.  Dan hier soa’n hoog reuzerad te draaien hewwe, dat is machtig fansels.” Er kan bij het reuzenrad geparkeerd worden, maar de kunstenaars hopen dat de meeste  mensen op de fiets zullen komen.
Reuring - Rusman wil benadrukken dat hij de medewerking van de boeren zo bijzonder vindt. “Je kunt wel land beschikbaar stellen, maar je moet er ook wat voor voelen  als boer. Je kweekt tenslotte geen graan om het plat te laten trappen. Jan Hoogland (“dat fâlt wel wat met”) heeft er geen moeite mee, maar Rusman verwacht wel enkele  kritiek. “Dat het voedselverspilling zou zijn, bijvoorbeeld.” Jan zit er niet mee: “’t Is mooi dat d’r reuring is, d’r gebeurt temînsen weer ’s wat op ’t Bildt.”

Bildtse Post